Logo Qontact

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Duurzaam ondernemen zonder ego

Jaga

1 juli 2015

We zitten aan tafel met Jan Kriekels, CEO van Jaga, enkele dagen nadat zijn Limburgse concurrent Vasco aankondigde afscheid te nemen van 50 arbeiders. Vasco verhuist de productie van goedkopere designradiatoren naar zijn zusterbedrijf in Polen. Dit nieuws verbaast Jan Kriekels niet. "Wat bij Vasco gebeurt, staat ons allemaal te wachten. De werknemers zijn hier gewoon te duur," luidt zijn reactie.

QONTACT / Onze ondernemingen verhuizen hun productie naar het buitenland. Wat is de oplossing voor de torenhoge loonkosten in België?

Jan Kriekels: De oplossing is dat we een zelfvoorzienend land worden. We geven in Europa jaarlijks driehonderd miljard euro uit aan energiekosten. Stel dat je dat geld als investeringskapitaal zou kunnen gebruiken om zelf energie te maken, dan was Europa op drie à vier jaar tijd zelfvoorzienend. Dat betekent een gigantische besparing. Maar niemand in Europa neemt deze beslissing. Waarom niet? Omdat we niet slim genoeg zijn of omdat ze vast zitten in een spinnenweb waar ze niet uit raken. Daarom gaat iedereen er voor zichzelf voor moeten zorgen. Wij moeten onze huizen zelfvoorzienend maken. Ik heb dat allemaal geschreven in mijn boek 'Innovatie or die'. Ik was in juni spreker op het energiecongres, samen met minister Turtelboom. Dat congres ging over de strengere EPB-normen die er zullen komen, als een wrugslang die op je afkomt. De ommobiliënmarkt gaat dan in elkaar storten want er zijn vandaag zo'n tweeënhalf miljoen huizen die niets waard zijn omdat je ze nooit 'zero energy' zal krijgen. Vandaag worden ze nog verkocht voor driehonderdduizend tot één miljoen euro maar morgen wil niemand ze nog hebben."

QONTACT / Hoe belangrijk is de komst van strengere EPB-normen voor Jaga?

Jan Kriekels: "Wij hebben alles klaar voor de zuivere economie die er gaat komen. Daarom maken we zoveel promotie voor onze Moby, de 'zero energy home'. Dat is eigenlijk een cocon die ontworpen werd voor mensen die in de stad wonen. Ze kunnen daarin de warmte regelen en zich afzonderen van vervuilde lucht en overtollig geluid om terug een goede nachtrust te hebben. Bij Jaga produceren we ook de zuinigste radiatoren van de hele wereld. Wij halen die score, dus waarom koopt niet iedereen ze? Van een Vlaams bedrijf? Waarom? Omdat de mensen zich niet interesseren voor zuinigheid. Ze blijven hun investeringen uitstellen omdat ze verslaafd zijn aan consumeren. De duurzaamheid interesseert hen niet. Wij kennen geen investeringsklimaat meer. Iedereen is gericht op onmiddellijk consumeren en liefst zo goedkoop mogelijk. Maar op die manier wordt de Belgische brug heel smal in de toekomst. Wij kennen enkel ego en hoogmoed, onze politici zijn alleen maar bezig met zoveel mogelijk te verdelen wat er is, maar niet met creëren. Hierdoor krijgen we armoede."

QONTACT / Banken moeten aanzetten tot duurzame investeringen. Hoe kunnen ze dit doen?

Jan Kriekels: "De banken, en dus ook de staat, moeten een financieringsvehikel maken dat de mensen terug naar duurzaamheid motiveert, naar investeringsgedrag. We moeten onze kosten gaan bekijken over een periode van 15 jaar. Dan gaan degenen die 'rommel' leveren nog geld bijleggen om te mogen leveren. Producten die een hele degelijke investeringskwaliteit hebben, worden dan heel goedkoop. Mijn radiatoren kosten misschien wel 50 euro meer maar op een leven verdien je hier 2000 euro mee en je hebt bovendien minder uitstoot. Maar om de mensen in die visie mee te krijgen, ben ik eerst alle banken afgegaan en daarna de overheid. Overal klonk het antwoord 'neen' want eerst moesten de banken gered worden. Nu zie ik dat er wel instrumenten komen waarbij een populatie mee kan financieren in een project en ook de vruchten kan plukken. Bij Jaga onderzoeken we momenteel zo'n project, samen met de firma Encon, om Jaga op 'zero energy' te brengen. Onze werknemers kunnen dan bijvoorbeeld een maandloon investeren om na een termijn van drie jaar zes procent van de totale besparing te verdienen. Ik merk dat banken meer en meer bereid zijn tot dergelijke formules, ook omdat de interest nul is."

QONTACT / Wat kunnen ondernemers zelf doen om duurzaam te zijn?

Jan Kriekels: "In Vlaanderen zijn teveel ondernemers materialistisch ingesteld. Ze willen hun bankrekening vullen met geld dat ze zelf kunnen uitgeven. Voor mij is ondernemerschap enerzijds een filosofie om mensen gelukkig te maken en anderzijds om samen mooie dingen te maken waarmee je de mensheid een stap verder brengt. Onze innovaties mogen nooit ten koste van de natuur gaan en dat zijn we in de loop der jaren uit het oog verloren. Wij zijn energie gaan gebruiken om het sneller te doen gaan. Door de technologie gaan we naar een volledig geautomatiseerde wereld, tot en met onze emoties. Dan komen we in een wereld die heel snel 'kapot' gaat. Daarom is het hoog tijd dat we hiermee stoppen en vanuit de basiswaarden gaan werken, voor mij zijn dat de indianenwaarden. Deze leven we bij Jaga ook na: Respect Nature, Awake the Artist, Dream a futuren, Create Emotion en Build Bridges. Als ondernemer moet je toch een toekomst kunnen nalaten. Dat is het voornaamste doel, het maatschappelijke waarmee mensen hun geloof in het bestaan behouden."

QONTACT / Wat is jouw kijk op het werkgevers- en werknemersklimaat in België?

Jan Kriekels: "We werken te weinig collectief en betalen te hoge lasten. We exporteren vandaag bijvoorbeeld minder en minder echte producten omdat ondernemers zich niet verenigen. Als we zouden samenwerken, kunnen we veel meer toegevoegde waarde realiseren. Dat individualisme hebben we zelf gecreëerd, dat zijn de ego's van onze ondernemers. Want wie in België wil ondernemen, moet direct successen scoren om te overleven, moet bestand zijn tegen concurrentie en tegen kritiek. In Azië zou dat niet werken, die ego's, maar hier wordt het gevoed. In het buitenland heb je mooie voorbeelden van een creatieve economie. Voor het carnaval van Rio worden kansarmen in de zogenaamde 'Sambadrome' samengebracht. Ze maken er alles wat nodig is voor het carnaval en verdienen daar hun inkomen mee. Wie wil werken, wordt 's morgens opgepikt en krijgt 's avonds zijn geld. Ze worden ook teruggebracht en zijn één dag in dienst. Hier zijn geen zware overheidssystemen voor nodig. In Colombia krijgt iedereen die geen werk heeft een taxi. Hiermee moeten ze voor 50 procent opdrachten doen en de andere 50 procent kan zelf ingevuld worden. Dus daarmee verdient deze persoon ook weer een cent bij. Eigenlijk komt het overeen met een basisinkomen, zoals Duchâtelet in jullie vorige Qontact magazine verdedigde."

QONTACT / Jaga is actief in 35 landen. Wat maakt het buitenland aantrekkelijk?

Jan Kriekels: "Er zijn nog steeds weinig ondernemers die naar Zuidoost-Azië trekken. De radiatoren van Jaga hangen in vijfendertig landen in woonkamers, ziekenhuizen, kantoorgebouwen, tot in de residentie van de Russische president Poetin. Sommige collega-ondernemers verklaren mij gek en denken dat ik naar daar ga om te feesten. Wat ze niet weten, is dat ik zowat elke dag met een buitenlandse 'tribe' samenzit. Gisteren zijn de polen hier geweest, vandaag komen de Engelsen, dan de Hongaren, de mensen van Kazachstan, China, Chili, noem maar op. In elk land heb ik een groepje mensen dat voor ons werkt en dat ook dezelfde filosofie heeft. Wij exporteren 85 procent van onze omzet naar het buitenland. Door het risico te spreiden, zijn we beter bestand tegen de crisis. Dat is de voorbije gebleken. Toch wil ik een stevige basis van 25 procent in België houden omdat ik toegevoegde waarde wil creëren in mijn eigen land. Ik weiger in te stappen in het Chinese model door alles te gaan produceren in het buitenland. Nu ben ik een voorbeeld voor Belgische ondernmers die de grenzen over willen. Maar doordat we minder en minder echte producten exporteren, dreigt ons exportmodel stil te vallen en dat heeft zware gevolgen."

QONTACT / Welke tips hebt u voor jonge ondernemers?

Jan Kriekels: "Ik vind het heel mooi hoe Jef Staes het ondernemerschap benoemt. Hij maakt de volgende vergelijking: vroeger was ondernemerschap als varen in een klein bootje op een kanaal. Het was prachtig regelbaar en alles was goed georganiseerd. Wie in de toekomst wil ondernemen, moet met datzelfde schuitje op de zee durven. Je moet heel alert zijn en kortstondige beslissingen durven te nemen, een koers kiezen kiezen zonder dat je weet waar je zal uitkomen. En het is vooral een kwestie van volhouden, een scherp idealisme hebben. Veel ondernemers zijn bezig met het ontwikkelen van technologie, terwijl ze meer avonturier moeten zijn. Echte ondernemers zijn scouts die over de grenzen durven te gaan. In België zijn te beredeneerd en te weinig spiritualistisch. We denken dat het materialisme de mensen gelukkig maakt, maar wat hen echt gelukkig maakt, is creëren. Bij Jaga hebben we al grote projecten gedaan waarvan iedereen denkt dat ze veel geld kosten, maar het tegendeel is waar. Voor enkele feesten moest ik bijvoorbeeld alleen de locatie betalen. De medewerkers brachten gerechten uit eigen keuken mee en er was een band van eigen muzikanten. Hiermee geef je emotie aan de mensen en dat is ondernemerschap."

Jan Kriekels

Jaga